KEDİ-KÖPEKLERDE SEZERYAN OPERASYONU

Operasyonun Yapılış Amacı:

Sezaryen operasyonu; vaginal yoldan elle veya medikal tedavi yöntemleriyle doğurtulamayan fötüs veya fötüslerin, annenin karın boşluğuna cerrahi yol ile girilerek ve uterusa ensizyon yapılarak çıkartılmasına işlemine denir.
Köpeklerde sezaryen operasyonu ilk kez 1839 yılında uygulanmıştır. Bu uygulamayı takiben zamanla gelişen cerrahi teknikler, anestezi metodları ve antibiyotikler sayesinde günümüzde artık sezaryen operasyonu güç doğumlarda anne ve yavruların hayatını kurtarmak için güvenle uygulanan bir yöntem olmuştur.
Yapılan araştırmalar, sezaryen operasyonuna en çok ihtiyaç duyulan köpek ırklarının Buldog, Boxer, Labrador Retriver, Golden Retriver, Corgi, Chihuahua, Mastif ve Yorkshire Terrier ırkı köpekler olduğunu ve bu operasyonun büyük ırklara kıyasla küçük ırk köpeklerde daha fazla uygulandığını bildirmektedirler. Kedilerde ise Egzotic Shorthair lerde sezeryana sıklıkla başvurulur.


Bununla birlikte, ilk defa doğum yapan PET lerde sezaryen operasyonu uygulanma sıklığının daha fazladır. Bundan dolayı PET lerde yaşın sezaryen operasyonu uygulanması üzerine önemli etkisi bulunduğu bilinmektedir.
Sezaryen operasyonun zamanlaması anne ve yavruların hayatlarının riske atılmaması açısından önemlidir. Güç doğumların uzun sürmesi, yardım girişiminde bulunulmaması veya doğuma yardımda geç kalınması, annede genel durumun bozulmasına sebep olabilir. Buna bağlı olarak, anne ve yavrularda hayati tehlike gelişebilir. Güç doğumlara zamanında müdahale edilememesi sebebiyle çoğu zaman yavruları canlı olarak kurtarma imkanını kalmaz. Doğumda anneyi kurtarmak başarı sayılabilir.

Petler de sezaryen operasyonunu gerektiren çeşitli nedenler vardır. Bunlara; fötüs ve pelvis ölçüleri arasında normal doğumu engelleyen orantı bozuklukları, pelvis kırıkları, büyük yavrular, fötal anomaliler, hatalı doğum pozisyonları, yetersiz doğum sancıları, uterus burulmaları, uterustaki yavruların ölümü, cervical kanal darlığı, vaginal yaralar, vulva darlığı v.b. sebepler sayılabilir.

Operasyon Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Güç doğum şekillenmiş PET lere, doğumu gerçekleştirmek amacıyla sıklıkla sezaryen operasyonu uygulanmaktadır.

Klinik muayene ve ultrason ile sezeryan kararı verilen hastalarda vakit kaybedilmeden operasyon planlanmalıdır. Ancak, öncelikle genel durumu kontrol edilip sorun var ise düzeltilmeye çalışılmalıdır. Hastada hayati risk oluşturan bir durum var ise yavrular ölmüş genel durum bozulmaya başlamış ve septisemie tablosu ortaya çıkmışsa hızla genel durum desteklenmeli ve acil olarak operasyona başlanmalıdır.

Hasta acil operasyona alınmamış ve uygun zaman için gün verilmişse, uygulanması istenen tedavi düzenli olarak takip edilmelidir.

Hastaya operasyondan önceki 12-24 saat içinde yiyecek-içecek verilmemelidir. Bu durum anestezi alacak olan hastanın daha rahat bir operasyon geçirmesini sağlayacaktır

Operasyon Tekniği:

Operasyon için sakinleştirici uygulanan hastanın hazırlık odasında sterilizasyon işlemleri yapılır. Bu amaçla, tercih edilen operasyon bölgesindeki kıllar tıraş edilir. Sonra lokal olarak antiseptik bir solüsyon ile bölgenin dezenfeksiyonu sağlanır. Bu işlemlerden sonra operasyon odasına alınan hastaya Hekimin tercih ettiği anestezi şekli uygulanır. Daha sonra bölge steril örtü ile sınırlanarak cerrahi müdahaleye hazır hale getirilir.

Operasyon için en uygun bölge linea alba adı verilen orta karın çizgisidir. Ancak, bazı Hekimler sol-sağ açlık çukurluklarından da sezeryan operasyonu yapmayı tercih edebilirler. Fakat, orta karın çizgisi damarlaşma açısından zayıf olduğundan kanama olasılığı çok düşüktür. Buradan rahime ulaşmak daha kolay olacaktır. Sezaryen operasyonunun seri ve çabuk bir şekilde yapılması önemlidir. Yavruların çıkartılmasına kadar verilecek narkoz miktarı ne kadar fazla olursa, fötal asfeksi ve hastada dolaşımı deprese etme riski de o kadar fazla olacaktır.

Rahim hizasında damarsız bir bölge seçilerek operasyonun yapılabileceği büyüklükte bir kesit yapılır. Rahim içindeki yavrular ile birlikte kesi hattından dışarıya çıkartılır. Burada amaç yavru sularının karın boşluğuna akmasını ve enfeksiyon riskini önlemektir. Uygun bir noktadan rahim duvarı kesilerek yavru keselerine ve yavrulara ulaşılır. Şayet çoklu gebelik var ise aynı kesi hattından sıra ile bütün yavrular masaj ile alınır. Sezeryan operasyonları sonrasında, komplikasyon oluşma riskini önlemek amacıyla yada hasta sahibinin isteği doğrultusunda Overohisteroktomie (Yumurtalık ve Rahimin birlikte alınarak kısırlaştırma) operasyonu da yapılabilir. Şayet sadece sezeryan operasyonu yapılacak ise yavru zarları dışarıya alınır. Rahim duvarı uygun dikiş tekniği ile kapatılır. Kanamalar kontrol edilip karın boşluğuna kaçmış olan sıvılar temizlendikten sonra periton, kaslar ve deri dikilerek operasyon bölgesi kapatılır. Doğumu gerçekleşen yavrular, anne uyanana kadar küveze koyulmalıdır. Şayet küvez yok ise yumuşak, ılık, loş ışıklı ve mümkün olduğunca steril bir ortamda muhafaza edilmelidir.

Operasyon Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Operasyondan sonra yapılan antibiyotik uygulaması Hekimin önerdiği süre ve dozda olmalıdır. Bu kapsamda, süte geçmeyen yada daha az geçen antibiyotikler tercih edilmelidir. Operasyon sonrasında hasta yalamak ve dişlemek suretiyle ameliyat bölgesine zarar verebileceğinden mutlaka WinPet Yara Koruyucu Korse kullanılmalıdır. WinPet kullanılan sezeryanlı hastalarda ürün, anneyi normale göre daha sıkı sarmalıdır. Öyle ki, bu durum annenin sezeryan yara hattında fıtıklaşmayı önleyecektir. Bunun yanı sıra, yavruların beslenebilmeleri için WinPet üzerinde meme pencereleri açılmalıdır. Anne ve yavrular doğal ortamlarında bir süre takip edilmeli ve yavruların beslenebildiklerinden emin olunmalıdır. Gerektiği durumlarda ağrı kesiciler kullanılabilir. Ancak, bunlarında sütte kalıntı bıraktığı ve yavrulara zarar verebileceği unutulmamalıdır. İyileşme sürecinde yaranın uygun bir antiseptik-antibiyotik solüsyon ile pansumanı yapılmalı ve yara kuru tutulmalıdır. Bazen aşırı hareketli ve fıtıklaşma riski yüksek hastalarda, WinPet ile operasyon bölgesi arasına tampon koymak gerekebilir.

Tam iyileşme yaklaşık 10-12 gün içerisinde tamamlanır ve dikişler alınabilir.

Bu dönemde bölgede olası bir ödeme bağlı şişkinlik, kızarıklık, iltihap vb. bir durum söz konusu olduğunda vakit geçirmeden Hekime danışılmalıdır.

Operasyon Sonrası Oluşabilecek Komplikasyonlar:

Operasyon sırasında gerekli sterilizasyona, uygun malzeme kullanımına ve operasyon sonrasında düzenli antibiyotik uygulamasına ve sıvı tedavisine dikkat edildiği sürece oluşabilecek komplikasyonlar yok denilecek kadar azdır.

Ayrıca, operasyon sonrasında aşırı ve uygunsuz egzersizlerden kaçınılmalı ve dikişler korunmalıdır. WinPet Yara Koruyucu Korse iyileşme sürecinde hastadan çıkartılmamalıdır. Aksi halde eventrasyon (dikişlerin açılması ve iç organların dışarı çıkması) şekillenebilir.

Unutulmamalıdır ki, sezaryen operasyonunun başarısı; doğru zamanlama, uygun anestezi ve operasyon tekniği, operasyon sonrası yoğun bakım  ile postoperatif dönemdeki konforla doğrudan ilgilidir.